حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2510
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
غارت كنند ، زيرا اين قسمتها بپارتىها تعلّق داشت ، يعنى پارتيها اين صفحات را از روميها پس گرفته بودند . براى اينكه مانند زمان تراژان قشون رومى از بى آذوقگى دوچار سختى نشود سوروس امر كرد ، در بين النهرين عليا كشتىهائى بسازند ، تا قشون خود را از كنار چپ فرات ببابل ببرد و كشتيهائى هم آذوقهء سپاهيان را حمل كند ( ديوكاسّيوس ، كتاب 75 ، بند 9 ) . در اين سفر جنگى او از نزديكى تيسفون گذشت و دو شهر سلوكيّه و بابل را تسخير كرد . ساخلوهاى اين شهرها ، همين كه از آمدن روميها آگاه شدند ، قلاع را تخليه كرده رفتند . پس از آن سوروس درصدد برآمد ، كه به تيسفون حمله كند ( گمان ميكنند كه از ترعهاى ، كه فرات را با دجله اتّصال ميداد ، گذشته است . م . ) . بلاش در اين وقت در نزديكى تيسفون بود و ميخواست آن را دفاع كند ، ولى ، وقتى كه روميها بديوارهاى تيسفون نزديك گشتند ، بلاش مقاومت نكرد . اگرچه سپارتيانوس گويد ، كه در دشتى با روميها مصاف داد ( سوروس ، بند 16 ) . بهرحال پس از محاصرهء شهر ، روميها به آسانى آن را گرفتند . جهت عدم مقاومت را بعضى از اينجا ميدانند ، كه بلاش از طرفى انتظار آمدن روميها را داشت ، ولى آنها از طرف ديگر حمله كردند و حمله آنها براى پارتيها ناگهانى بود . بهرحال معلوم است ، كه تيسفون به قدر الحضر ، كه كيفيّات مقاومتش پائينتر بيايد ، پا نفشرد ، توضيح آنكه روميها با يورش اين شهر را گرفتند ، بلاش با كمى از سواران خود فرار كرد و بدين نحو پايتخت اشكانى در دفعه دوّم بدست مردم خارجى افتاد . پس از آن روميها در اينجا كارهائى كردند ، كه غالبا عادت آنها بود با مغلوبين بكنند ( سختيها و شقاوتهاى روميها با مغلوبين معلوم است و بىجهت نيست ، كه ، چون خواهند شقاوتهاى آسوريها را توصيف كنند ، گويند ، كه آنها روميهاى شرقى بودند . م . ) . قشون روم كشتارى در شهر كرد ، كه عمومى بود . بسربازها اجازه داده شده بود ، بهر نحو ، كه بخواهند ، ابنيه دولتى و عمارات اشخاص متفرقه را غارت كنند . در اين وقت نقود و ذخاير خزانه بتاراج رفت و روميها اشياء نفيسه و